Psycholog sądowy powoływany jako biegły w sprawie ma do odegrania bardzo trudną rolę - musi on zbadać nie martwy przedmiot, ale najczęściej żywego, reagującego człowieka. Osoba badana podlega ciągłym zmianom, a te wpływają na wyniki badań. Nie da jej się jednoznacznie rozłożyć na pierwiastki lub podać wyników w słupkach, tabelach i wykresach. Zakres jego działań jest wyznaczany zarówno przez reprezentowana przez niego dziedzinę wiedzy jak i obowiązujące prawo. Pamiętać musi też o tym, że nadrzędna zasada jego zawodu - niesienie pomocy - musi być pogodzona z koniecznością zachowania obiektywnej oceny i służebnej roli wobec wymiaru sprawiedliwości.

Co więc najczęściej robi psycholog w sadzie?
Jeśli sprawy dotyczą kodeksu karnego o wiele częściej niż psychologa wzywa się jako biegłego lekarza psychiatrę. Bardzo często opinia psychologiczna jest opinią pomocniczą lub uzupełniająca do opinii psychiatrycznej. Najczęstszymi przypadkami zwracania się o pomoc do psychologa są:

  • ocena wiarygodności zeznań świadków - kiedy w toku śledztwa pojawia się wątpliwość, czy dany świadek jest wiarygodny i zdolny do składania zeznań, do przesłuchania zaprasza się biegłego psychologa lub lekarza psychiatrę. Jak wskazują badania angielskiego kryminalistyka Princa, w 90% spraw występują głownie dowody w postaci zeznań świadków, bo innych po prostu nie ma.
  • ustalenie poczytalności sprawcy - a co za tym idzie odpowiedzialności za popełnione czyny.
  • określenie motywacji człowieka popełniającego dany czyn.
  • określenie stopnia nieprzystosowania oraz demoralizacji nieletnich oskarżonych o czyn przestępczy.
  • "ślady psychologiczne" - czyli odtworzenie sylwetki osoby poszukiwanej lub sprawcy czynu. W tym też np. osoby popełniającej samobójstwo.
Jeśli chodzi o kodeks cywilny, psycholog sądowy może zostać powołany (obok psychiatry ) w sprawach o:

  1. Poddanie przymusowemu leczeniu psychiatrycznemu (konsultacja w przypadku przyjęcia do szpitala w trybie nagłym).
  2. Wniosków o ubezwłasnowolnienie całkowite lub częściowe.
  3. Oceny zdolności osoby do dokonywania czynności prawnych (najczęściej do składania tzw. oświadczeń woli). Gro przypadków to wszelakie komplikacje z realizacją i potwierdzeniem ważności testamentów.
  4. Określenie odpowiedzialności za poczynioną szkodę - psycholog musi określić, czy dana osoba podejmując określone działania rozumiała ich sens i była w stanie przewidzieć ich skutki.
  5. Określenie związku pomiędzy śmiercią lub doznaną krzywdą a konkretnymi działaniami osób trzecich (np. w przypadku samobójstw).
  6. Ustalenie tożsamości osoby lub autora anonimów.
  7. Spraw dotyczących nieletnich, władzy rodzicielskiej lub prawa opieki nad dzieckiem, zdolności do zawarcia małżeństwa itd.

Oczywiście nie są to wszystkie przypadki, gdy na sale sadową wkracza biegły psycholog. Nas ze względu na tematykę portalu najbardziej interesować będą zagadnienia związane z wiarygodnością zeznań świadków oraz profilowaniem osobowości. Oraz pojęcie "śladu emocjonalnego" i tzw. badania poligraficzne. "Zahaczymy" też o pojęcia fizjodetekcji, hipnozy i narkoanalizy.

Słowniczek

Psychologia -nauka zajmująca się powstawaniem i przebiegiem procesów psychicznych człowieka, jego świadomością, stanami emocjonalnymi, procesami związanymi z poznaniem, rolą zmysłów, doświadczeniem wewnętrznym, wyobrażeniami oraz regulatorami stosunków człowieka z otoczeniem i zasadami ich funkcjonowania.
Do połowy XIX w. psychologia rozwijała się w ramach filozofii, następnie wyodrębniała się jako jedna z dyscyplin nauki.

Psychika - całokształt wrodzonych i nabytych dyspozycji i właściwości intelektualnych, uczuciowych, wolicjonalnych obejmujących życie jednostki lub grupy społecznej, zbiorowości.


Skomentuj artykuł na forum

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Biurokracja to dobrze zorganizowana zaraza" - Cyril Parkinson


GALIEL@WEBGROUP 2005