strona: 1, 2

Oględziny zwłok rozpoczyna się od ustalenia układu członków i całego ciała oraz od opisu ułożenia zwłok. Podaje się pozycję ogólną ciała, a następnie położenie głowy i kończyn w stosunku do tułowia, jak również w stosunku do przedmiotów otaczających. Opis położenia zwłok w połączeniu z opisem rozmieszczenia śladów (krwi, włosów) może ułatwić odtworzenie przebiegu zdarzenia. Może to być przydatne dla odróżnienia śmiertelnego wypadku od zamachu samobójczego, a samobójstwa od zabójstwa.
Umożliwić może ustalenie, czy ofiara walczyła ze sprawcą przestępstwa, czy została napadnięta z zaskoczenia, czy jej agonia trwała długo oraz czy miejsce znalezienia zwłok jest miejscem czynu. Na przykład brak krwi pod zwłokami lub obok nich przy jednoczesnej obecności rany, przy stwierdzeniu objawów wykrwawienia, może budzić uzasadnione podejrzenie, że miejsce znalezienia zwłok nie jest miejscem przestępstwa a sprawca lub sprawcy przenieśli zwłoki w to miejsce.
Drugą czynnością jest sporządzenie szkicu ułożenia zwłok i sytuacyjnych zdjęć fotograficznych. Są one istotne dla późniejszej rekonstrukcji przebiegu zdarzenia i analizy materiału zawartego w aktach sprawy.Przy dokonywaniu dokumentacji fotograficznej należy zachować ścisłą więź z protokołem.
Dlatego też w pierwszej kolejności wykonuje się zdjęcia ogólnoorientacyjne, a następnie sytuacyjne i szczegółowe. Fotografia stanowi ważny środek dowodowy, natomiast protokół stanowi gwarancję, że zdjęcie zostało wykonane w określonym miejscu, czasie, warunkach i przez uprawniony organ. Zdjęcia powinny zawierać numerację, która musi zgadzać się z numeracją podaną w protokole. Natomiast przy zdjęciach szczegółowych należy zawsze umieszczać przy śladzie miarkę centymetrową. Ma to na celu późniejsze odtworzenie rzeczywistej wielkości obiektu widocznego na fotogramie.

Następną czynnością jest zbadanie ciała denata w celu ustalenia przyczyny zgonu. W wielu przypadkach już samo ułożenie zwłok i oględziny znajdującej się na nich odzieży może wskazać na rodzaj przestępstwa. Tak np. w przestępstwach na tle seksualnym dolna część ciała bywa obnażona. Ponadto sprawca takiej zbrodni nieraz porzuca ciało ofiary z rozchylonymi kończynami dolnymi. Trzeba mieć także na uwadze możliwość upozorowania zabójstwa na tle seksualnym.

Z kolei przystępuje się do oględzin odzieży, w którą zwłoki są ubrane lub która znajduje się obok zwłok. Opis poszczególnych części odzieży następuje w takim porządku, w jakim znajdują się one na zwłokach. Badaniu trzeba poddać wszystkie części odzieży, szczegółowo je opisując i zwracając uwagę nie tylko na znajdujące się na nich plamy i ślady zanieczyszczeń ( należy podać umiejscowienie, kształt, wymiar i barwę ) oraz uszkodzenia i rozdarcia ( podać kształt i wymiary ), ale również na stan zużycia odzieży przez noszenie, jej krój, rodzaj tkaniny, stan zapięcia guzików, zamków błyskawicznych, kolor, metki firmowe. W niektórych przypadkach badanie odzieży musi być szczególnie dokładne, ponieważ ma ono znaczenie dla wydania opinii o przyczynie śmierci lub o okolicznościach jej towarzyszących. Dotyczy to przypadków postrzału ( umiejscowienie otworów w odzieży, ślady prochu ), ran kłutych ( wymiar i charakter uszkodzenia tkaniny), wypadków komunikacyjnych ( poszukiwanie śladów odbicia opon, maski, chłodnicy, śladów wleczenia itp.).Niekiedy po uprzednim dokonaniu przez technika kryminalistycznego zdjęć fotograficznych oraz szkicu ułożenia zwłok rozbiera się zwłoki już na miejscu ich znalezienia w celu dokonania zewnętrznych oględzin ciała. Od rozebrania zwłok przy oględzinach na miejscu ich znalezienia można odstąpić, jeżeli istnieją jednocześnie następujące warunki: istnieje możliwość szybkiego przewiezienia zwłok do prosektorium i przystąpienia do sekcji zwłok bezpośrednio po ich transporcie; gdy nie ma potrzeby szczegółowego ustalenia czasu śmierci ani tożsamości zwłok; ze stwierdzonych okoliczności nie wynika konieczność zabezpieczenia poszczególnych części odzieży do badań dodatkowych ( np. w przypadku postrzału).Zanieczyszczenia odzieży jak np. włosy, luźno przyczepione skrzepy krwi, lakier, opiłki metali, krew, ślina, nasienie, kał, mocz itp. jeżeli mogą mieć znaczenie dla sprawy a mogą odpaść lub przemieścić się w czasie transportu należy ostrożnie zdjąć, zabezpieczyć i opisać. Tak zabezpieczoną odzież i ewentualnie zdjęte z niej ślady można wówczas przekazać do dalszych badań kryminalistycznych lub sądowo-lekarskich.

Zwrócić należy uwagę na ręce denata a w szczególności na obecność śladów krwi między palcami i pod paznokciami, obecność włosów wyrwanych w czasie obrony, śladów sadzy i prochu. Przy spisie obrażeń ciała istotne jest, aby stwierdzonych obrażeń ciała nie rozpatrywać oddzielnie ale we wzajemnym związku między sobą, jak też w związku z pozycją ciała i uszkodzeniami odzieży. Uzyskujemy wówczas obraz, którego obducent wykonujący oględziny zwłok w prosektorium nigdy już nie uzyska, a który może mu być pomocny dla konfrontacji wyników sekcji zwłok i odtworzenia przebiegu zdarzenia.
Rany i ślady zadrapań oraz innych obrażeń ciała mogą ujawnić, że ofiara została zabita w toku walki. Kształt i typ ran pozwala na określenie użytego narzędzia, którym prawdopodobnie je zadano, co często przyczynia się do ujawnienia sprawcy. Rozróżnienie i klasyfikacja ran jest zagadnieniem trudnym. Właściwie może je rozwiązać jedynie biegły, medyk sądowy. Może on sformułować niekiedy opinię w tym przedmiocie dopiero po przeprowadzeniu sekcji zwłok.

Dla dokumentacji oględzin sporządza się protokół, można także sporządzić notatkę pooględzinową. Kodeks postępowania karnego wymienia w art. 143 § 1 czynności procesowe, z przebiegu których sporządzenie protokołu jest obowiązkowe. Są to m. in. dokonanie oględzin, i otwarcie zwłok . Art. 148 § 1 wskazuje, co powinien zawierać protokół z przeprowadzenia tych czynności. Okoliczności stwierdzone w trakcie wykonywania czynności przez organ procesowy wciąga się do protokołu z możliwą dokładnością. Natomiast osoby biorące udział w dokonywanej czynności mają prawo żądać wciągnięcia do protokołu z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw i interesów (art.148 § 2 K.p.k.).

Ślady mogą być zabezpieczane w sposób procesowy i materialny. Ślady, które zostają wyłączone muszą oprócz opisania ich w protokole być zaopatrzone w tzw. przywieszkę przymocowaną w sposób, który uniemożliwia jej oddzielenie bez naruszenia pieczęci. Powinna ona zawierać : numer odpowiadający podanemu w protokole, datę i wskazanie wydarzenia, podczas którego ślad został ujawniony i zabezpieczony, miejsce ujawnienia, metodę ujawnienia i podpisy prowadzącego oględziny i wykonującego czynności techniczno-kryminalistyczne. Zabezpieczenie pod względem materialnym polega na uniemożliwieniu wprowadzenia (celowo lub przypadkowo) jakichkolwiek zmian w stanie śladu lub przedmiotu (np. zabezpieczenie przed zgniciem , zniszczeniem mechanicznym itp.)

Podsumowując należy stwierdzić, iż prawidłowo przeprowadzone śledcze oględziny zwłok mają na celu :

  • utrwalić sytuację, w jakiej zwłoki znaleziono,
  • dostarczyć opisu ogólnego ich wyglądu,
  • ustalić znamiona śmierci i udokumentować zewnętrzne obrażenia na zwłokach,
  • w miarę możliwości ustalić rodzaj i okoliczności zejścia śmiertelnego,
  • doprowadzić do zabezpieczenia wszystkich śladów, które łatwo mogłyby ulec zniszczeniu czy też zaginięciu,
  • odpowiednio zabezpieczyć zwłoki do dalszych badań ( np. w celu ustalenia ich tożsamości).

strona: 1, 2

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Wszystkich wielkich odkryć dokonano przez pomyłkę." - Prawo Younga


GALIEL@WEBGROUP 2005