strona: 1, 2

Justyna Karkus

POKAŻ MI SWÓJ SZKIELET A POWIEM CI KIM JESTEŚ

Poprawna identyfikacja przestępców i ich ofiar zawsze była podstawą sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Początkowo dokonywano jej wyłącznie wzrokowo, opierając się na ogólnym wyglądzie człowieka. W drugiej połowie XIX wieku, liczba kryminalistów była jednak na tyle duża, że dotychczasowy sposób rozpoznawania osób okazał się niewystarczający. W jego miejsce wprowadzono zatem nowatorski system antropometryczny. Współcześnie oprócz metod biometrycznych, w celu ustalenia tożsamości ludzi lub ich szczątków, stosuje się cały szereg różnorodnych technik.

Najbardziej miarodajną z nich jest analiza materiału genetycznego. Niestety, w wyjątkowo starych lub silnie przepalonych szkieletach, DNA ulega rozpadowi a jego wyizolowanie staje się niemożliwe. Równocześnie często brak jest jakichkolwiek przedmiotów towarzyszących zwłokom, co znacznie utrudnia ich rozpoznanie. W takich przypadkach eksperci poszukują na kościach lub zębach (zazwyczaj to te elementy zachowują się najdłużej) unikalnych, charakterystycznych tylko dla danej osoby cech, które ułatwią jednoznaczną identyfikację.
Przy stosowaniu tego typu analiz niezbędne jest jednak spełnienie jednego warunku - zabezpieczenia nie tylko materiału dowodowego, ale również porównawczego, pozyskanego od wytypowanej wcześniej osoby.

Za szczególnie cenną diagnostycznie uważana jest czaszka. Znajdują się tu bowiem zatoki szczękowe i czołowe, których kształt i wielkość charakteryzuje duża zmienność międzyosobnicza. Na ich podstawie można zatem z wysokim prawdopodobieństwem ustalić tożsamość. Możliwe jest również dokonanie pozytywnej identyfikacji poprzez porównanie przebiegu głównych naczyń krwionośnych głowy.

Metodą, która nie znalazła jeszcze szerokiego zastosowania w kryminalistyce jest technika zaproponowana przez P.Ch. Sekharana, polegająca na analizie przebiegu szwów czaszkowych.
Kształty tych struktur są zindywidualizowane i niezmienne w trakcie życia. Mimo iż z wiekiem ulegają one stopniowemu zarastaniu, można je uwidocznić na kliszy po zastosowaniu promieni X. Szacuje się, że technika ta pozwala na wnioskowanie z dokładnością taką samą jak ta, uzyskiwana na podstawie odcisków linii papilarnych.

Popularnymi i łatwymi do wykorzystania w praktyce kryminalistycznej zmianami w obrębie szkieletu pozaczaszkowego są wady wrodzone kręgosłupa (zwłaszcza niedorozwoje pewnych jego elementów) oraz często towarzyszące im nieprawidłowości żeber (zmniejszona liczba żeber, dodatkowe żebra szyjne lub lędźwiowe, zrosty żeber lub ich rozszczepy). Także wady kończyn stanowią dobry materiał diagnostyczny. Zaliczamy do nich braki lub niedorozwoje kości długich, nadmiary lub braki niektórych palców, palce zrośnięte, zwichnięcia stawu biodrowego i inne. Deficyty elementów szkieletu mogą dotyczyć również innych jego obszarów. Są one wtedy na ogół dziedziczne (np. brak obojczyków), co ułatwia wytypowanie i rozpoznanie danej osoby.

Trwałe deformacje elementów szkieletu mogą być również wywołane przez szereg chorób: krzywicę, kiłę, polio, gruźlicę kości, reumatoidalne zapalenie stawów, nekrozy kości, zmiany guzowate. U podłoża zmian patologicznych innego typu leżą natomiast zaburzenia układu hormonalnego. Ich skutki to np. akromegalia, gigantyzm czy karłowatość. Są to tak wyjątkowe przypadki, że nie nastręczają problemu podczas identyfikacji.

Ryc. Rentgenogram akromegalicznej czaszki (wg Kaliszczaka)

Jeszcze innymi cechami szkieletu umożliwiającymi rozpoznanie są ślady pooperacyjne i zmiany pourazowe. Charakteryzują się one niepowtarzalnymi parametrami, takimi jak lokalizacja, przebieg linii uszkodzenia, morfologia szczeliny, przemieszczenie odłamów.
Czas potrzebny na całkowite uzupełnienie tkanki kostnej w miejscu jej ubytku wynosi od 3 do 8 miesięcy. W obrazie radiologicznym szczeliny takie są widoczne nawet do 1,5 roku od momentu uszkodzenia. Złamania wieloodłamowe, zrosty opóźnione i stawy rzekome pozostawiają natomiast trwałe ślady. Pozwala to w łatwy sposób retrospektywnie określić datę urazu, co może pośrednio wpłynąć na wytypowanie konkretnej osoby. Dodatkową zaletą tej techniki identyfikacyjnej jest dobra dostępność materiału porównawczego - podczas leczenia wykonuje się bowiem zdjęcia rtg uszkodzonych kości.

strona: 1, 2

Justyna Karkus o sobie: " ...Z wykształcenia i zamiłowania jestem biologiem - antropologiem. Ukończyłam również studia na kierunku kryminalistyka. Dlatego też treści prezentowane na Państwa stronie są bliskie memu sercu :) ..."
Skomentuj artykuł na forum
:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Jeśli masz wątpliwości, to tak już zostanie. " - Zasada Merhina


GALIEL@WEBGROUP 2005