strona: 1, 2, 3

Jacek Mazepa
Technik Kryminalistyki Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Gdyni

Różne sposoby ujawniania odbitek linii papilarnych w laboratoriach kryminalistycznych oraz praktyczne wykorzystanie na miejscu zdarzenia metody cyjanoakrylowej.

Dynamiczny rozwój światowej kryminalistyki skłania do przeprowadzenia gruntownej analizy zachowań, metod działania oraz sposobów ujawniania różnorodnych śladów na miejscu zdarzenia. (...)
Od dawna każdy technik kryminalistyki wie, że żadna ze znanych metod ujawniania odcisków linii papilarnych, nie jest na tyle uniwersalna, aby można było wyłącznie na niej polegać.
Nawet, jeśli pierwsza, lub kolejna metoda pozwoliła na uzyskanie pozytywnych wyników, to zawsze istnieje szansa ujawnienia śladów dodatkowych lub uzyskania poprawy czytelności śladów już ujawnionych, dzięki wykorzystaniu innych metod kryminalistycznych.
Skuteczność poszczególnych metod ujawniania śladów linii papilarnych zależy od wielu aspektów, głównym z nich jest ilości substancji potowej.
Gruczoły potowe ekrynowe rozmieszczone są na całej powierzchni skóry, z wyjątkiem okolic pachowych, pachwiny i odbytu, gdzie występują gruczoły potowe apokrynowe.
Ilość wydzielanego potu w ciągu doby wynosi przeciętnie kilka litrów, lecz może wzrosnąć do kilkunastu, np. wskutek wysiłku fizycznego, przy wysokiej temperaturze otoczenia, podwyższonej temperaturze ciała, po obfitych posiłkach. Zwiększone wydzielanie potu występuje także pod wpływem bodźców emocjonalnych.
Gruczoły łojowe występują na owłosionej powierzchni skóry, wargach pochwy, żołędzi penisa i obwódkach sutków.
Łój, wydzielany przez gruczoły łojowe, chroni skórę i włosy przed wodą, spełnia funkcje smarujące oraz absorbuje substancje rozpuszczające tłuszcz.
Ze względu na fakt, że na wewnętrznych powierzchniach palców i dłoni występują wyłącznie gruczoły potowe ekrynowe, linie papilarne pokryte są przede wszystkim potem ekrynowym. Wskutek dotykania innych części ciała na liniach papilarnych występuje także bardzo często wydzielina gruczołów łojowych i znacznie rzadziej wydzielina gruczołów potowych apokrynowych. Mieszanina wydzielin, pokrywająca wewnętrzne powierzchnie palców i dłoni, nazywana jest substancją potowo-tłuszczową.
Głównym składnikiem potu jest woda (98%). Ponadto w pocie znajduje się bardzo wiele substancji organicznych i nieorganicznych. Kwasy tłuszczowe stanowią natomiast podstawowy składnik wydzieliny gruczołów łojowych. Najczęściej występujące składniki substancji potowo-tłuszczowej zostały przedstawione w tabeli nr 1. Skład chemiczny potu jest różny dla różnych osób, a poza tym zmienia się w zależności od sposobu odżywiania, stanu zdrowia, wieku, szybkości i czasu intensywnego pocenia się oraz innych czynników 1.

Rodzaje gruczołów Składniki
Nieorganiczne Organiczne
gruczoły potowe ekrynowe chlorki, jony metali (Na+, K+' , Ca24),siarczany, fosforany, amoniak, woda (98%) aminokwasy, mocznik, kwas moczowy, cukry, kreatynina, cholina
gruczoły potowe apokrynowe żelazo, woda proteiny, węglowodany, sterole
gruczoły łojowe - kwasy tłuszczowe, glicerydy, węglowodory, alkohole

TABELA 1. Podstawowe składniki substancji potowo-tluszczowej

Do najważniejszych czynników mających wpływ na efektywne ujawnianie śladów linii papilarnych należy zaliczyć:

  • skład ilościowy substancji potowo-tłuszczowej,
  • rodzaj podłoża,
  • wiek śladów,
  • warunki przechowywania śladów i ich prawidłowe zabezpieczenie kryminalistyczne
Należy zaznaczyć, że niezwykle ważny wpływ na rezultaty ujawniania odbitek linii papilarnych ma właściwy dobór metod ujawniania, w zależności od rodzajów podłoży, które najogólniej dzielą się na podłoża chłonne i nie chłonne. Chłonne to takie, na których substancja potowo-tłuszczowa lub inne substancje śladotwórcze wnikają w ich głąb, dzięki porowatej strukturze np. (papier, tektura, surowe drewno, tynki). Podłoża nie chłonne nie pozwalają na wniknięcie substancjom śladotwórczym w głąb i pozostają na ich powierzchni np. (metale, szkło, tworzywa sztuczne, powierzchnie lakierowane).
Wielu Techników Kryminalistyki z różnych względów (np. brak odpowiednich środków jednorazowego użytku), najczęściej jako jedyne metody ujawniania odbitek linii papilarnych używają proszków daktyloskopijnych. Ponieważ mają one najszersze zastosowanie, obecnie w sprzedaży (także w Polsce) jest dostępna szeroka gama tego typu produktów. Zastosowanie proszków kryminalistycznych nie zawsze jest zgodne z prawidłowymi zasadami techniki kryminalistycznej, ponieważ dobór środka zależy między innymi od rodzaju śladów linii papilarnych.

Standardowo wyodrębnia się następujące rodzaje śladów daktyloskopijnych:

  • nawarstwione:
    • naniesione substancją potowo-tłuszczowa,
    • naniesione innymi substancjami śladotwórczymi,
  • odwarstwione,
  • wgłębione.
Ślady naniesione substancją potowo-tłuszczową powstają w wyniku oddzielenia się od skóry cienkiej warstewki tej substancji i osadzenia się jej na dotykanych powierzchniach. Ślady tego rodzaju występują zdecydowanie najczęściej. Na ogół są one niewidoczne. Niekiedy można je dostrzec gołym okiem na gładkich błyszczących podłożach w ukośnym świetle. Do uwidocznienia śladów potowo-tłuszczowych wykorzystuje się bogatą gamę specjalnych metod ujawniania w zależności od podłoża na jakim są pozostawione.

Ślady naniesione innymi substancjami śladotwórczymi, takimi jak krew czy farba mogą być zazwyczaj obserwowane gołym okiem, ze względu na kontrastową barwę. Natomiast pozostawione ręką zabrudzoną, np. narkotykami, klejem, smarem, jeżeli nie są widoczne w świetle zwykłym, to często świecą przy obserwacji w innym zakresie długości fali świetlnej, np. UV.

Ślady odwarstwione powstają podczas dotykania powierzchni pokrytej kurzem, smarem, sadzą lub innymi substancjami. Mechanizm powstawania takich śladów jest odwrotny niż śladów nawarstwionych. Grzbiety linii papilarnych zabierają substancję pokrywającą w miejscach ich kontaktu z podłożem. Pozostająca na podłożu substancja odwzorowuje bruzdy między liniami papilarnymi, dając negatywowy obraz śladu, który rejestruje się zwykle fotograficznie, utrwala za pomocą odlewów silikonowych lub zbiera na folię daktyloskopijną.

Ślady wgłębione powstają podczas kontaktu palców lub dłoni z miękkimi podłożami, takimi jak wosk, kit, świeża farba. Ślady wgłębione rejestrowane są najczęściej fotograficznie lub utrwalane za pomocą odlewów silikonowych 2.

1Cyt. oraz tabelka nr 1 wg opracowania Jarosława MOSZCZYŃSKIEGO i Małgorzaty RABCZYŃSKIEJ-KRÓLIK

2 Cyt. nr 1 wg opracowania Jarosława MOSZCZYŃSKIEGO - Daktyloskopia

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Teoria transformacji osobowości wg Wieniedikta Jerofiejewa : Z rana jestem o tyle bardziej posępny w stosunku do mnie normalnego, o ile weselszy w stosunku do siebie zwykłego byłem wieczorem".


GALIEL@WEBGROUP 2005