strona: 1, 2
Badanie śladów biologicznych  w praktyce najczęściej sprowadza się do badań plam krwi, nasienia, śliny i włosów. Ale każda wydzielina ciała ludzkiego może być potraktowana jako ślad biologiczny. Także komórki naskórka, pot, mocz, itp. 

Aby takie ślady zbadać, należy je najpierw znaleźć, prawidłowo zabezpieczyć i rozpoznać. A to wbrew pozorom wcale nie jest takie proste.

Krew

Przeciętnie dorosły człowiek ma w organizmie około 6 litrów krwi, co stanowi średnio 7,5% masy ciała. Składa się ona z osocza  i składników komórkowych. Składniki komórkowe to krwinki: czerwone (erytrocyty) i białe (leukocyty) oraz płytkowe (trombocyty).

Świeże plamy krwi można rozpoznać bez problemu, ale stare są czasem  czerwonobrunatne i podszywają się pod ślady rdzy, farby lub lakieru. Jeśli znajdziemy plamy "podejrzane" o bycie krwią to należy określić:

1). czy aby na pewno jest to krew?
2). czy jest to krew ludzka?
3). jakiej grupy jest to krew?
4). jaka jest płeć osoby która krwawiła?

Początki nauki o krwi - hematologii - to wiek XVII. W 1616 r. angielski lekarz Wiliam Harvey odkrył pracę serca i krążenie krwi. 

W 1901 austriacki lekarz patolog i immunolog Karl Landsteiner stwierdził, że istnieją trzy rodzaje (grupy) krwi ludzkiej - nazwał je: A, B, C. Podział ten oparł na oznaczeniu tzw. antygenów, które pomagają w produkcji przeciwciał zwalczających choroby. Później grupę C przemianowano na O, a czwartą grupę odkryto w 1907 r. Ale dopiero w 1940 r. ten sam Karl Landsteiner odkrył, że w czerwonych krwinkach większości ludzi (ok. 85% populacji) znajduje się jeszcze tzw. antygen Rh D.  Nazwany został czynnikiem Rh (od małp rezusów, u których wykryto po raz pierwszy czynnik Rh we krwi).

<< Rys. - "Karl Landsteiner "

Cechy poszczególnych grup krwi można zobaczyć w tabeli poniżej:

Grupa krwi: A B AB 0
Antygeny:  A B A i B brak
Przeciwciała w osoczu: anty-B anty-A brak Anty-B i anty-A
Krwinki zlepiają się: z  anty-B

z  anty-B

z  anty-B i anty-A

nie zlepiają się

Procent w Europie: 43% 14% 6% 37%

Już w 1853 roku Ludwik Teichmann  opracował metodę pozwalającą określić, czy dane plamy są plamami krwi.  Czerwony barwnik krwi  pod działaniem kwasu octowego i w obecności soli kuchennej zmieniają się w chloroheminę, nazywaną  „heminą Teichmanna”. Należało zatem odrobinę zaschniętej krwi zdrapać, rozetrzeć na szkiełku podstawowym wraz z niewielką ilością soli kuchennej, zmieszać z kilkoma kroplami lodowatego kwasu octowego, a następnie ogrzać nad palnikiem aż do zagotowania. Po ostudzeniu chlorohemina krystalizowała pod postacią rombowych słupków lub płytek widocznych pod mikroskopem; nazwano je kryształkami Teichmanna. W zależności od użycia soli (chlorku sodu, bromku sodu lub jodku sodu), kryształki heminy barwią się na kolory: jasnobrunatny, czerwonobrunatny lub prawie czarny.

Rys. - "Paul Uhlenhuth"


W roku 1901 niemiecki biolog Paul Uhlenhuth opracował test z wstrzykiwaniem proteiny z kurzego jaja królikowi. Potem mieszał surowice 
królika z białkiem jaja. Proteiny oddzielały się i tworzyły mętny osad - precypitynę. Czyli krew królika reagując na proteiny z jaja wytworzyła przeciwciała, co spowodowało reakcje podobną do aglutynacji czerwonych krwinek. Taką procedurę można było powtórzyć dla krwi innych zwierząt, oraz dla krwi ludzkiej. Test ten pozwolił na rozwiązanie problemu, który trapił śledczych od bardzo dawna: czy znalezione ślady krwi są śladami człowieka, czy też krew pochodzi od zwierzęcia. 

Jak bada się krew

Najpierw należy określić czy dana plama to aby na pewno krew. Oczywiście najpewniej było by zbadać DNA, ale można to zrobić trochę prościej (i taniej). Metoda spektralna pozwala wykryć obecność hemoglobiny nawet w 1:10 000000 mg zaschniętej krwi. Łatwiej jest jednak po prostu polać plamę wodą utleniona lub roztworem benzydryny. Woda utleniona przy zetknięciu z krwią pieni się obficie, roztwór benzydryny barwi się na kolor niebiesko - ciemnogranatowy. Ale takie próby niszczą cześć dowodu i są nieswoiste - tzn. podobnie reagują z innymi substancjami pochodzenia organicznego. Stosuje się zatem testy Kastel-Mayera oraz mikrospektroskopię. 

Aby określić czy krew jest  ludzka posługujemy się metodą  elektroimmunoprecypitacji w żelu agarowym, wywodzącą się z doświadczenia  Paula Uhlenhutha. Stosowane są specjalne surowice antyludzkie i antyzwierzęce. 

W roku 1949 odkryto możliwości rozpoznania krwinek męskich i żeńskich przez oznaczenie tzw. ciałka barra,  czyli chromatyny płciowej (X). Występuje ona w jądrach komórek żeńskich w postaci zasadochłonnej grudki. W 1970 P. L. Pearson wykrył ciałka Y (nie mylić z chromosomem Y - ciałko to jego cześć) barwiące się w komórkach męskich barwnikiem 
fluorescencyjnym. Obecnie bada się krew metodą PCR, oznaczając sekwencje swoiste dla danej płci.

Można też rozróżnić krew noworodka i osoby dorosłej. Krew noworodka zawiera około 60-80 % tzw. hemoglobiny płodowej (HbF) i resztę HbA - hemoglobiny ludzi dorosłych. W 3 miesiącu życia HbA stanowi już 90 % hemoglobiny we krwi. 

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Jeżeli myślisz, że idzie dobrze - na pewno nie wiesz wszystkiego" - prawo Murphiego


GALIEL@WEBGROUP 2005