Kiedy los pokarał mnie pomysłem zrobienia serwisu dotyczącego kryminalistyki i medycyny sądowej, ani w głowie mi było, że pytanie które będę najczęściej zadawać osobom do mnie piszącym będzie brzmieć: "...a tak naprawdę to chodzi ci o kryminalistykę czy kryminologię?..." ;) Osoby zainteresowane tematem wiedzą o co sprawa idzie, ale większość moich "normalnych" znajomych (czytaj: nie specjalnie interesujących się tym co nas może zjeść po śmierci lub jak sprawdzić z czego zastrzelono sąsiada) robią wówczas "wielki oczy" i pytają zdziwieni: "a to nie to samo"?
Ano otóż nie całkiem.

Kiedy Hans Gross pisał w 1904 roku swoje wiekopomne dzieło "Podręcznik dla sędziego śledczego" podporządkował w niej kryminologii nie tylko kryminalistykę, ale również socjologię i psychologię kryminalną, antropologię kryminalną, prawo karne itd. Dziś uważa się jednak kryminologię i kryminalistykę jako równorzędne sobie dziedziny nauki. No więc tak naprawdę czym to się różni?

Na tłumaczenie czym jest kryminalistyka poświęciliśmy ostatni rok działania serwisu. Teraz spróbujmy określić czym jest w takim razie kryminologia. Najprościej sięgnąć do słownika ;-)

Popularna encyklopedia onetu definiuje kryminologię jako:
 "... naukę zajmującą się głównie badaniem przestępczości jako zjawiska społecznego i psychologicznego. W kręgu jej zainteresowań znajduje się badanie przyczyn i źródeł przestępstwa oraz sprawców przestępstw i ich osobowości w celu podejmowania działań zmierzających do zapobiegania temu zjawisku..."

Prof. Brunon Hołyst dokreśla zaś przedmiot naszych dywagacji jako:
  "... naukę o przestępstwie i przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości i innych związanych z nią zjawiskach patologii społecznej oraz o zapobieganiu im, a także o funkcjonowaniu systemu sprawiedliwości karnej..."

Nie znaczy to, że nie ma obszarów gdzie te dwie dziedziny się zazębiają. Ale gdy np. kryminolog pyta o motywacje przestępcy, interesuje go stan psychiczny, wewnętrzne przeżycia sprawcy czynu. Gdy zapyta o to ekspert kryminalistyki, będzie próbował przede wszystkim prawidłowo wytypować sprawcę czynu, poprzez analizę jego metod działania. Jednak trudno sobie wyobrazić sukces współczesnej kryminalistyki bez przynajmniej trzech bardzo ważnych obszarów, którymi zajmuje się kryminologia. Przede wszystkim:

  • etiologii przestępczości i patologii - czyli nauki o przyczynach i uwarunkowaniach przestępczości;

  • wiktymologii - nauki o ofierze przestępstwa (łacińskie victima - ofiara), jej roli i podatności (predyspozycji) na przestępstwo;

  • oraz symptomologii przestępczości - czyli badania zewnętrznych przejawów zjawisk patologicznych w życiu społecznym. 

Dokładniej poopowiadać o tych dziedzinach postaramy się w przyszłości. Teraz ważne jest aby zrozumieć, że kiedy kryminolog i ekspert kryminalistyki pytają "dlaczego" albo "jak", niekoniecznie pytają o to samo. Aby znaleźć odpowiedź kryminalistyk przeszuka miejsce zdarzenia, wykona mnóstwo badań biologicznych, fizykochemicznych itp., "zwiedzi" laboratoria, zastosuje spektrometry, mikroskopy optyczne i inne "maszynerie" itd. itd...
Kryminolog ma do dyspozycji inne metody - przede wszystkim sięgnie do badań i testów psychologicznych, przewertuje roczniki  i zagłębi się w metody statystyczne, wejdzie w obszary, gdzie króluje socjologia. 
Obaj odpowiedzą sobie na to samo pytanie, ale ich odpowiedzi będą różne...

Słowniczek

Wiktymologia -  (francuskie victimologie; victime - ofiara, z łaciny victima; logia - nauka), dziedzina nauki zajmująca się ofiarami przestępstw i predestynacją do stania się poszkodowanym, a także sposobami kształtowania nowego sposobu ich postrzegania i kierunków niesienia im pomocy. Analizuje między innymi typy ofiar oraz ich więzi emocjonalne ze sprawcą.

Przestępstwo, zawiniony czyn człowieka, społecznie niebezpieczny, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Wg prawa polskiego czyn, którego społecznie niebezpieczeństwo jest znikome, nie stanowi przestępstwa. Zakres czynów uznawanych za przestępstwo ulega w historycznym rozwoju zmianom i wiąże się z ustrojem społeczno-gospodarczym.

:: Jak odczytać fałszywe dokumenty i numery VIN
:: DISCOVERY - Zbrodnie, które wstrząsnęły światem
:: Człowiek z Maree
:: Tajemnica Gatton
:: Tutoriale kryminalistyczne

:: NOWE! Puzzle

:: Przygody detektywa Maxa

:: Quiz
:: VIII Edycja Konkursu Wiedzy Kryminalistycznej im. prof. Brunona Hołysta
:: Test wiedzy o historii medycyny
:: Test wiedzy o kryminalistyce i medycynie sądowej
:: Układanka
:: Zagadki kryminalne

"Podejrzewam, ze Kisiel nawet swojego żółwia karmił wódką" Janusz Korwin-Mikke


GALIEL@WEBGROUP 2005